LEED ve BREEAM'de aydınlatma kontrolü ve BMS hangi kredileri getirir?
Yeşil bina sertifikası otomasyon kredileri az ama kesin: LEED'de aydınlatma kontrolü 2, enerji ölçümü 1 puan; BREEAM'de Ene 02a 2, Hea 01 bölgeleme 1 kredi.
Kime hitap ediyor: proje ofisi
Yeşil bina sertifikasında otomasyon doğrudan az kredi getirir, dolaylı olarak çok kredinin ön koşuludur. LEED v4 BD+C’de aydınlatma kontrolü EQ Interior Lighting kredisinden 2 puan, enerji ölçümü EA Advanced Energy Metering’den 1 puan getirir. 18 puanlık EA Optimize Energy Performance ise kontrol stratejisinin enerji modeline yansımasıyla kazanılır. BREEAM International NC V6’da Ene 02a Energy monitoring alt sayaç için 2 krediye kadar, Hea 01 Visual comfort ise aydınlatma bölgeleme için 1 kredi verir. Hepsinin ortak şartı: sayaç, sensör ve bus altyapısının kaba inşaatta planlanması.
Bu yazı kime hitap ediyor: proje ofisi.
LEED v4 BD+C’de otomasyonla ilgili krediler hangileri?
Ekim 2026 itibarıyla okuduğumuz kaynaklara göre tablo şöyle:
| Kredi | Puan | Otomasyon şartı | Altyapı karşılığı |
|---|---|---|---|
| EA Building-Level Energy Metering (ön koşul) | 0, zorunlu | Bina toplam tüketimini ölçen sayaç, verinin 5 yıl paylaşımı, en az aylık takip | Ana sayaçtan veri çıkışı |
| EA Advanced Energy Metering | 1 | Yıllık tüketimin yüzde 10 ve üzerini oluşturan her son kullanım ayrı ölçülür; sayaç kalıcı, 1 saat veya daha sık kayıt, uzak noktaya iletim | Alt sayaç, pano içi analizör, veri hattı |
| EA Optimize Energy Performance | 1 ile 18 | Enerji modelinde ASHRAE 90.1 üstü performans; kontrol stratejileri modele girdi olur | Gün ışığı ve varlık sensörü, HVAC bölge kontrolü |
| EQ Interior Lighting | 2 (seçenek başına 1) | Seçenek 1: kullanıcıların en az yüzde 90’ı için bireysel kontrol; açık, kapalı ve yüzde 30 ile 70 arası ara seviye | Oda bazlı dimmer veya sahne kontrolü, anahtar kasasına bus |
Optimize Energy Performance’ın puanı projeye göre değişir. LEEDuser’ın NC v4.1 sayfası bu krediyi 1 ile 18 puan arasında listeler. Prescriptive seçeneklerden birinde aydınlatma, gün ışığı kontrolü ve HVAC bölgeleme ayrı puanlanır. Consulting-Specifying Engineer’ın LEED v4 özeti, aydınlatma gücü azaltımı için 1 ile 4 puan, bağlı yükün en az yüzde 25’inde gün ışığı kontrolü için 1 puan ve yüzde 75’inde varlık kontrolü için 1 puan verir. Bu değerler ID+C odaklı yazıdan alınmıştır; BD+C projenizde LEED kılavuzunun güncel sürümüyle karşılaştırın.
Kritik ayrıntı: ASHRAE 90.1’in zorunlu hükümleri (otomatik kapatma, bağımsız oda kontrolü, yan ışıklı alanlarda gün ışığı kontrolü) zaten temel çizgidir. Kredi, kodun istediğinin üstündeki kontroller için verilir. Sadece “sensör koyduk” demek puan getirmez.
BREEAM’de hangi krediler otomasyona bağlı?
BREEAM International New Construction V6 (SD250, Aralık 2021) için iki kredi doğrudan ilgilidir:
Ene 02a Energy monitoring, 2 krediye kadar, asgari standart içerir.
- Kredi 1 (tüm bina tipleri): Sayaçlar her yakıt veya enerji kaynağının yıllık tahmini tüketiminin en az yüzde 90’ını son kullanım kategorilerine atayabilmelidir.
- 1.000 m² brüt alan ve üzeri binalarda sayaçlar bir enerji izleme ve yönetim sisteminin (AMR veya BEMS) parçası olmalıdır.
- 1.000 m² altında, izleme sistemi veya darbe (pulse) ya da açık protokol çıkışlı erişilebilir sayaçlar yeterlidir.
- Kredi 2 (okul öncesi, ilkokul ve uzun süreli konaklama kurumları hariç): Kiracı ve işlevsel alanlar ayrı sayaçlanır. 250 m² ve üzeri birimlerde birim içi işlevsel alanlar da alt sayaçlanır.
- Kampüs binalarında yalnız darbe çıkışı yetmez, otomatik sistem şarttır.
- Kullanıcı her sayacın hangi son kullanıma ait olduğunu etiketten veya veri çıkışından anlayabilmelidir.
Hea 01 Visual comfort, aydınlatma bölgeleme ve kontrol için 1 kredi. Ofislerde bölge başına en fazla dört çalışma yeri, pencere veya atrium yanındaki çalışma yerleri ayrı bölge, seminer salonlarında sunum ve izleyici alanı ayrı bölge, amfilerde oturma, sirkülasyon ve kürsü ayrı bölge. Yerleşim bilinmiyorsa 40 m² ızgara ve 10 m²’ye bir çalışma yeri varsayımı kullanılır. Aynı kredinin parıltı kontrolü bölümünde kullanıcı kontrollü storlar ancak ışık geçirgenliği yüzde 10’un altındaysa sayılır; perde tek başına yetmez.
BREEAM Ene 01 (enerji ve karbon azaltımı) de LEED’deki Optimize Energy Performance gibi modelleme üzerinden puanlanır. Kontrol stratejisi oraya girdi olur, ayrı kredi değildir.
BMS ne zaman kredi, ne zaman ön koşul?
BMS’in kendisi hiçbir sertifikada “BMS var” diye puan almaz. Puanı sağlayan üç işlevdir: ölçmek, bölgelemek, modele girdi vermek.
- Ölçmek: LEED Advanced Energy Metering ve BREEAM Ene 02a. İkisi de sayaç verisinin bir sisteme iletilmesini ister. BREEAM 1.000 m² üstünde, LEED yüzde 10 eşiğinde ayrıntıya iner.
- Bölgelemek: LEED EQ Interior Lighting ve BREEAM Hea 01. İkisi de kullanıcı kontrolü ve küçük bölge ister. Bu, anahtar kasasına bus hattı ve oda başına ayrı aydınlatma devresi demektir.
- Modele girdi: LEED EA Optimize Energy Performance ve BREEAM Ene 01. Sensör ve bölge kontrolü enerji modelinde tasarruf olarak görünür.
Protokol seçimi kredileri etkilemez. KNX, DALI, BACnet veya Modbus olabilir. Sertifika, verinin ulaşılabilir ve işlevin belgelenebilir olmasına bakar. Üçüncü taraf sayaç veya sensörün sistemle çalışacağı iddiasında satın almadan önce üreticiden yazılı teyit alın.
Kaba inşaatta ne bırakılmalı?
Kredi kararı sertifika danışmanında, altyapı kararı projede verilir. Pratikte en çok kaçırılan kalemler:
- Her kat panosunda alt sayaç veya enerji analizörü için ray boyu ve akım trafosu yeri.
- Sayaçtan BMS’e veri hattı: Modbus RTU için ekranlı bükümlü çift, IP sayaç için CAT6.
- Her ofis bölgesi için ayrı aydınlatma devresi ve DALI veya KNX hattı. Bölge sınırı 4 çalışma yeri veya 40 m².
- Pencere kenarı bölgeleri için gün ışığı sensörü boş borusu.
- Kiracı alan sınırlarında ayrı besleme ve sayaç noktası (BREEAM Kredi 2).
- Motorlu stor veya brise soleil için güç ve kontrol borusu (Hea 01 parıltı kontrolü).
Bu kalemlerin kablo tipleri ve boru planı için kaba inşaat yazımıza ve DALI mi KNX mi yazımıza bakın.
Sık yapılan hata: sertifika hedefini sıva sonrasına bırakmak
Sertifika danışmanı genelde tasarım sonunda devreye girer. Alt sayaç yeri, bölge devreleri ve sensör boruları o tarihte kapanmıştır. Sonuç: Ene 02a Kredi 2 veya EQ Interior Lighting Seçenek 1 maliyet gerekçesiyle hedeften düşer. Çözüm basit: sertifika hedef listesini elektrik projesi başlamadan alın, otomasyon şartnamesini bu listeye göre yazın.
Türkiye’deki SRI ve EPBD durumu bu kredilerden bağımsızdır. Ayrıntı SRI yazımızda.
Sonraki adım
Hedeflediğiniz LEED veya BREEAM kredilerini sayaç, bölge ve sensör kalemlerine çevirmek için ücretsiz Akıllı Ev Teknik Şartname Şablonu ile başlayın. Sertifika hedef listesini zayıf akım projesine ve otomasyon şartnamesine işlemek için altyapı projesi ve şartname hizmetimize bakın.
Kaynaklar
- BREEAM International New Construction V6, Ene 02a Energy monitoring
- BREEAM International New Construction V6, Hea 01 Visual comfort
- Consulting-Specifying Engineer, How to use LEED v4 for lighting controls
- Verdigris, Earning LEED credits with Verdigris (LEED v4 metering credits)
- LEEDuser, EAc2 Optimize Energy Performance (NC v4.1)
İlgili yazılar
SRI akıllı bina göstergesi nedir ve Türkiye'yi nasıl etkiler?
SRI akıllı bina göstergesi, AB'nin bina otomasyon hazırlığını yüzde puanla derecelendiren gönüllü şemasıdır. Türkiye'de uygulaması yok; etkisi piyasadan gelir.
Enerji kimlik belgesinde bina otomasyonu puan kazandırır mı?
Enerji kimlik belgesi bina otomasyonu için ayrı puan vermez. Sınıf yıllık birincil enerji tüketiminden çıkar; otomasyon hesaba dolaylı girer, büyük binada şart.
EPBD 2024 bina otomasyonu zorunlulukları Türk projelerine ne söylüyor?
EPBD bina otomasyonu kuralı AB'de 290 kW üstü konut dışı binada BACS'ı şart koşuyor, 2029'da eşik 70 kW. Türkiye'de bağlayıcı değil; şartnameye ölçüt verir.