SRI akıllı bina göstergesi nedir ve Türkiye'yi nasıl etkiler?

SRI akıllı bina göstergesi, AB'nin bina otomasyon hazırlığını yüzde puanla derecelendiren gönüllü şemasıdır. Türkiye'de uygulaması yok; etkisi piyasadan gelir.

Kime hitap ediyor: proje ofisi, üretici

SRI puanının dokuz teknik alan ve üç işlevden nasıl toplandığını, AB takvimini ve Türkiye'deki boşluğu gösteren şema.

SRI akıllı bina göstergesi (Smart Readiness Indicator), Avrupa Birliği’nin bir binanın otomasyon ve dijital hazırlığını yüzde puan ve sınıfla derecelendiren şemasıdır. Dayanağı EPBD 2024 Madde 15’tir ve üye ülkeler için isteğe bağlıdır. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye mevzuatında SRI uygulaması yok, test aşaması yok, zorunluluk yok. Etkisi iki kanaldan gelir: AB’ye ihracat yapan üreticiler ve AB sermayeli yatırımcıların şartnameleri.

Bu yazı kime hitap ediyor: proje ofisi ve üretici.

SRI neyi ölçer?

SRI, enerji kimlik belgesi gibi tüketimi ölçmez. Binanın “akıllı hizmetleri” ne kadar yapabildiğini ölçer. Avrupa Komisyonu’nun tanımında üç işlev var:

  1. Enerji verimliliğini ve kullanım performansını iyileştirme (bakım ve arıza tahmini dahil).
  2. İşletmeyi kullanıcı ihtiyacına uyarlama (konfor, sağlık, bilgi sunma).
  3. Şebeke sinyallerine tepki verme (enerji esnekliği, depolama).

Bu üç işlev dokuz teknik alanda değerlendirilir: ısıtma, soğutma, sıcak su, havalandırma, aydınlatma, dinamik bina kabuğu, elektrik, elektrikli araç şarjı ve izleme/kontrol. Her alandaki hizmet, yedi etki kriterine göre puanlanır. Sonuç tek bir yüzde puan ve bir SRI sınıfıdır. Üç işlev ve dokuz alan için ayrı alt puanlar da çıkar.

Puan nasıl hesaplanır?

REHVA’nın özetine göre yöntem şöyle işler. Binada mevcut veya projede planlanan her akıllı hizmet, bir “işlevsellik seviyesi” ile tanımlanır. Örnek: aydınlatma alanında “manuel anahtar” en düşük seviyedir. “Varlık ve gün ışığına göre otomatik kontrol” daha yüksek seviyedir. Üye ülke, etki kriterleri ve teknik alanlar için ağırlık katsayılarını belirler. Katsayılar bina tipine göre değişebilir. Komisyon varsayılan bir hizmet kataloğu ve ağırlık seti yayımlamıştır.

Pratik sonuç: SRI puanı protokole bakmaz. KNX, DALI, Modbus, BACnet veya Zigbee fark etmez. Puan, hizmetin var olup olmadığına ve seviyesine bakar. Bu, proje ofisi için önemli bir ayrımdır. Şartnamede “KNX” yazmak puan getirmez. “Aydınlatma, odada varlık ve gün ışığı seviyesine göre otomatik kontrol edilir” yazmak puan getirir.

Teknik alanDüşük seviye örneğiYüksek seviye örneği
IsıtmaTek termostat, manuelOda bazlı kontrol, varlık ve pencere durumuna göre
AydınlatmaManuel anahtarVarlık ve gün ışığı sensörü ile otomatik
Dinamik kabukManuel perdeGüneş ve iç sıcaklığa göre motorlu panjur
ElektrikSayaç okuma yokTüketim izleme, yük yönetimi, depolama
EV şarjıŞarj noktası yokŞebeke sinyaline göre şarj zamanlama
İzleme ve kontrolYokArıza tespiti, merkezi raporlama

Tablodaki örnekler Komisyon’un dokuz alanına göre bizim özetimizdir. Resmi katalogdaki hizmet tanımları daha ayrıntılıdır. Değerlendirme, binada kurulu hizmetlere veya tasarım aşamasında planlanan hizmetlere bakar. Bu yüzden SRI, şartname aşamasında hedeflenebilen bir puandır. Sıva sonrasında yükseltmek, altyapı yoksa pahalıdır.

AB’de SRI zorunlu mu?

Hayır, Ekim 2026 itibarıyla isteğe bağlı. EPBD 2024 Madde 15’e göre üye ülke, şemayı uygulayıp uygulamayacağına, hangi bölge ve bina kategorisinde uygulayacağına kendisi karar verir. Takvim şöyle:

  • 30 Haziran 2026: Komisyon, ulusal test aşamalarına dayanan bir rapor sunacaktı. Komisyon’un SRI sayfasına göre bazı ülkeler teste geç başladığı için rapor 2027 başına kaydı.
  • 30 Haziran 2027: Komisyon, HVAC sistemlerinin etkin nominal gücü 290 kW üzerindeki konut dışı binalar için şemayı zorunlu kılan bir delege yasa çıkaracak.
  • SRI sertifikası en fazla 10 yıl geçerli olacak. Değerlendirmeyi nitelikli veya akredite uzmanlar yapacak.

Yani AB’de bile zorunluluk şimdilik büyük konut dışı binalarla sınırlı ve 2027’den sonra başlayacak. Konutta SRI tamamen gönüllü kalıyor.

Türkiye’de durum ne?

Ekim 2026 itibarıyla Türkiye’de SRI şeması yok. 16 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği değişikliği iki yeni belge getirdi: Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi ve Düşük Karbonlu Bina Belgesi. İlki, yapı inşaat alanı 10.000 m² ve üzeri binalar için 1 Ocak 2027’den itibaren zorunlu. İkincisi, enerji kimlik belgesinde sera gazı emisyon sınıfı en az B ve enerji performans sınıfı en az C olan binalara verilecek. Değişiklik metninde “otomasyon”, “akıllı” veya “SRI” kelimeleri geçmiyor.

Bina otomasyonunun Türk mevzuatındaki yeri için EPBD yazımıza ve enerji kimlik belgesi yazımıza bakabilirsiniz.

SRI Türk projelerini nasıl etkiler?

Mevzuat yoluyla değil, piyasa yoluyla etkiler. Üç kanal görüyoruz:

  1. Yatırımcı şartnamesi. AB sermayeli fon veya kiracı, kendi portföy standardını Türkiye’deki ofis veya otel projesine taşıyabilir. Şartnamede “SRI sınıfı B ve üzeri” ifadesi görürseniz, bu dokuz alanda hizmet seviyesi talebidir.
  2. Yeşil bina sertifikası. LEED ve BREEAM ile SRI birbirini tamamlar. LEED ve BREEAM yazımız kredileri ayrı anlatıyor.
  3. İhracat. AB’ye ürün satan Türk üreticiler için SRI, ürün fonksiyonlarını tarif eden ortak bir dildir. Ürün dokümanında “hangi SRI hizmetini hangi seviyede karşılar” bilgisi, AB’li proje ofisinin işini kolaylaştırır.

Karar kuralı: proje ofisi ve üretici için

  • Proje ofisi: Konut projesinde SRI hesabı yapmayın, gerekmez. Konut dışı ve 290 kW üzeri HVAC gücü olan projede, şartnameyi dokuz alana göre “hizmet seviyesi” diliyle yazın. Protokol adı değil, işlev yazın.
  • Üretici: Ürün datasheet’ine SRI hizmet eşleşmesi ekleyin. Bu bir sertifika değil, bir beyandır. Uyumluluk iddiası için satın almadan önce üreticiden yazılı teyit alın ilkesi burada da geçerlidir; müşteriniz sizden bunu isteyecektir.
  • Her iki taraf: Türkiye’de SRI zorunluluğu geldiğinde ilk kapsam büyük olasılıkla AB’deki gibi konut dışı büyük binalar olacaktır. Bu bir tahmindir, mevzuat değildir.

Sık yapılan hata: SRI’yi enerji sınıfıyla karıştırmak

SRI ve enerji kimlik belgesi farklı şeyleri ölçer. A sınıfı enerji kimlik belgesi olan bir bina, tüm aydınlatması manuel anahtarlıysa düşük SRI puanı alır. Tersi de mümkündür. İkisini aynı belge gibi şartnameye yazmak, teklif aşamasında kapsam tartışması yaratır.

Sonraki adım

SRI’yi şartnameye taşımanın yolu, otomasyon işlevlerini marka ve protokolden bağımsız yazmaktır. Başlangıç için ücretsiz Akıllı Ev Teknik Şartname Şablonu kullanabilirsiniz. Ürün dokümanınızı veya proje şartnamenizi SRI hizmet diline çevirmek için üreticiler ve entegratörler hizmet sayfamıza bakın.

Kaynaklar