Kaba inşaatta akıllı ev için bırakılması gereken 12 boş boru ve şaft
Kaba inşaat akıllı ev hazırlığı 12 kalemdir: pano boşluğu, düşey şaft, daire giriş borusu, oda dalları, tavan sensör borusu, cephe motor boruları ve yedekler.
Kime hitap ediyor: müteahhit
Kaba inşaat akıllı ev hazırlığı, cihaz almadan ve marka seçmeden yapılabilen tek şeydir: boş boru ve şaft bırakmak. Aşağıdaki 12 kalem, beton ve duvar kapanmadan önce bırakılır. Her biri sonradan açılamaz ya da açılması kırım ister. Listeyi kaba inşaat ekibine verin, kalıp sökülmeden önce kontrol edin.
Bu yazı kime hitap ediyor: müteahhit.
Neden boş boru, kablo değil?
Kaba inşaatta kablo çekilmez, çünkü kablo tipi ve uç sayısı henüz kesinleşmemiştir. Boş boru ise kararı erteler. İçine iki yıl sonra KNX bus kablosu da çekilir, Cat6 da. Üretici rehberleri de aynı şeyi söyler: inşaat sırasında boş boru bırakılmışsa sonradan KNX kablolaması kolaydır, bırakılmamışsa pahalıdır.
Boru çapı için temel kural doluluk oranıdır. Yaygın uygulama kuralına göre bir boruya tek kablo için kesit alanının yüzde 53’ü, iki kablo için yüzde 31’i, üç ve daha fazla kablo için yüzde 40’ı doldurulur. Bu kural Amerikan NEC kaynaklıdır; başka standartlar farklı oran verebilir. Pratik sonuç: borunun yarısından fazlası boş kalır, yoksa kablo çekilmez.
12 kalem: nerede, kaç adet, hangi çap
Aşağıdaki çaplar pratikte kullandığımız başlangıç değerleridir. Elektrik projesi müellifi kesin çapı kablo listesine göre belirler.
- Daire panosu boşluğu. Giriş holünde veya teknik hacimde, en az 100 cm genişlik, 120 cm yükseklik, 20 cm derinlik duvar boşluğu. Kuvvetli ve zayıf akım panoları yan yana ama ayrı gövde. Mobilya ile kapatılmayacak yer.
- Düşey zayıf akım şaftı. Blok projelerinde kat panolarını birbirine bağlayan, kuvvetli akımdan ayrı, kapağı koridordan açılan şaft. Kesiti kaba inşaatta belirlenir, sonradan büyütülemez.
- Daire giriş borusu. Kat panosundan daire panosuna en az iki adet Ø32 mm boru. Biri bus ve Cat6 için, biri yedek. Blok internet ve interkom bu borudan gelir.
- Oda bus dalı boruları. Panodan her odaya bir adet Ø20 mm boru. Oda içinde tuş yerinden tuş yerine Ø16 mm devam eder. Bus kablosu için oda bazlı dal yapısı arıza tespitini kolaylaştırır.
- Tavan sensör borusu. Her odanın tavan ortasına, en yakın tuş buatından bir adet Ø16 mm boru. Hareket, aydınlık ve sıcaklık sensörü buraya gelir. Tavan kapanınca açılması en zor borudur.
- Cat6 yıldız boruları. Panodan her ağ noktasına ayrı Ø20 mm boru. TV duvarı, çalışma masası ve tavan erişim noktası için en az üç uç. Cat6 kalıcı link 90 m’yi geçmez, daire ölçeğinde sorun olmaz.
- Cephe motor boruları. Her pencere ve balkon kapısı üstüne, panodan ayrı Ø20 mm boru ve derin buat. Perde, panjur ve dış jaluzi motoru için 230 V ve bus burada buluşur.
- Islak hacim boruları. Mutfak tezgâh altı, banyo ve klozet arkası için Ø16 mm boru. Su kaçağı sensörü ve vana aktüatörü buraya gelir. Sonradan seramik kırmak istemezsiniz.
- Klima ve ısıtma boruları. Her iç ünite ve yerden ısıtma kolektörü için panodan Ø20 mm boru. Termostat ve vana kontrolü bus üzerinden yapılır.
- Giriş kapısı borusu. Kapı kasası yanına panodan Ø20 mm boru. Akıllı kilit, kapı paneli ve kamera için. Kasa monte edilmeden önce bırakılır.
- Dış mekân borusu. Balkon, teras ve bahçeye Ø25 mm boru. Dış aydınlatma, sulama ve hava sensörü için. Yalıtım detayı geçişi kaba inşaatta çözülür.
- Yedek boru. Panodan her yöne (sağ, sol, tavan, zemin) bir adet Ø25 mm boş boru ve her kattaki şafta bir Ø40 mm yedek. İçine ip bırakılır.
Boş boruyla ilgili dört uygulama kuralı
| Kural | Değer | Neden |
|---|---|---|
| Boru içinde en fazla dirsek | İki adet 90° dönüş, arada çekim buatı | Kablo çekim kuvveti ve Cat6 bükme yarıçapı (dış çapın 4 katı) |
| Bus ve 230 V aynı boruda | İzinli ama önerilmez; soyulmuş iletkenler arası en az 4 mm | Üretici dokümanları yalıtımın korunmasını ister |
| Boru ağzı | Kapaklı veya bantlı, içine çekme ipi | Harç ve moloz dolan boru çekilmez |
| Etiket | Her boru ucuna oda kodu, fotoğraf ve kat planına işaret | Sıva sonrasında hangi boru nereye gidiyor sorusu bir iş günü alır |
Bus kablosu doğrusal, ağaç ve yıldız şekillerde çekilebildiği için boru güzergâhı kablo planını kısıtlamaz. Ama boru dirseksiz ve kısa olursa her kablo tipi için çekim kolaylaşır.
Blok projelerinde şaft: kat panosu ve omurga
Tek dairede şaft yoktur, pano vardır. Blokta ise her dairenin bus hattı ve Cat6 omurgası kat panosunda toplanır. Kat panoları düşey şaftla ana dağıtıma bağlanır. Üç karar kaba inşaatta verilir:
- Şaft kuvvetli akımdan ayrı mı? Ayrı olmalıdır. Aynı şafta konuyorsa metal bölme ile ayrılır.
- Kat panosu niş ölçüsü nedir? En az 60 cm genişlik, 80 cm yükseklik, koridordan erişilebilir.
- Her kattan kat panosuna kaç boru? Daire başına iki Ø32 mm artı kat için iki Ø40 mm yedek.
Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği kesin proje içeriğinde kablo yolları planlarını sayar. Şaft ve boru güzergâhı bu planlara işlenir ve proje müellifi SMM elektrik mühendisi tarafından imzalanır. Biz bu planın girdisini hazırlarız; projenin müellifi değiliz.
Sık yapılan hata: anahtar buatına 230 V
Kaba inşaat ekibi alışkanlıkla her anahtar yerine 230 V borusu bırakır ve aydınlatma hattını orada döndürür. Akıllı evde anahtar yerinde yalnızca bus kablosu olur; aydınlatma hattı panoda aktüatöre gider. Bu hata kaba inşaatta boru düzeyinde önlenir: anahtar yerine panodan Ø20 mm bir boru, lamba yerine panodan ayrı bir boru. İkisi birbirine bağlanmaz.
İkinci sık hata tavan sensör borusunun unutulmasıdır. Asma tavan varsa sorun olmaz. Brüt beton tavan veya alçı sıva tavanda bu boru kalıp sökülmeden bırakılmalıdır.
Kontrol listesi: kalıp sökülmeden önce
- Daire panosu niş ölçüsü ve yeri kat planıyla uyumlu mu?
- Her odaya panodan en az bir Ø20 mm boru var mı?
- Her odanın tavanına bir Ø16 mm boru var mı?
- Her pencere üstünde derin buat ve panodan ayrı boru var mı?
- Panodan her yöne yedek Ø25 mm boru var mı?
- Boru ağızları kapalı ve içinde çekme ipi var mı?
- Tüm borular fotoğraflanıp kat planına işlendi mi?
Yedi soruya da “evet” diyorsanız sıva öncesi kablo aşamasına hazırsınız. Sonraki adımı Sıva öncesi akıllı ev altyapısı için hangi kablolar çekilmeli? yazısında, bütünü Akıllı ev altyapısı nasıl planlanır? rehberinde bulursunuz.
Sonraki adım
Kaba inşaat ekibine verilecek boru listesi, kat planı üzerine işlenmiş haliyle en çok işe yarar. Mahal bazlı boru ve şaft planı için altyapı projesi ve şartname hizmetimize bakın. Listeyi kendi projenize uyarlamak için ücretsiz Akıllı Ev Teknik Şartname Şablonu boru tablosunu içerir.
Kaynaklar
İlgili yazılar
Akıllı ev altyapısı nasıl planlanır? Mimar gözüyle adım adım rehber
Akıllı ev altyapısı kaba inşaattan önce, mimari proje aşamasında planlanır: bölge listesi, bus hattı, pano yeri, boş borular ve şartname. Adım adım rehber.
Akıllı ev kablolama şeması nasıl olmalı? Yıldız mı, hat mı?
Akıllı ev kablolama şeması için kısa cevap: bus kablosu oda bazlı hat, Cat6 panoya yıldız, 230 V bölge bazlı yıldız. Üç kuralın gerekçesi ve sayıları bu yazıda.
Akıllı ev panosu nasıl boyutlandırılır? Kuvvetli ve zayıf akım ayrımı
Akıllı ev panosu devre sayısına göre modül hesabıyla boyutlandırılır: aydınlatma devresi başına bir modül, güç kaynağına üç modül, ayrı zayıf akım bölmesi.