Akıllı ev kat planında hangi semboller ve notlar olmalı?
Akıllı ev kat planı cihaz sembolü, bus hattı, kutu konumu, montaj yüksekliği ve sembol listesi içerir. Yönetmelik Md. 12 EN 60617 sembollerini esas alır.
Kime hitap ediyor: proje ofisi
Akıllı ev kat planında beş şey olmalı: her cihaz için bir sembol, bus hattı güzergâhı, kutu ve pano konumları, montaj yüksekliği notları ve paftanın kenarında sembol listesi. Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği Md. 12 sembollerin Zayıf Akım İşaret Listesi’nden veya EN 60617 serisinden alınmasını ister. Bina otomasyonu için doğrudan sembol azdır; eksikler türetilir ve listede açıklanır.
Bu yazı kime hitap ediyor: proje ofisi.
Sembol kaynağı hangisi?
Md. 12 iki kaynak tanır. Birincisi Kuvvetli Akım ve Zayıf Akım İşaret Listeleri. İkincisi EN 60617 serisi. Çelişkide EN 60617 önceliklidir. EN 60617’nin kaynağı IEC 60617 veri tabanıdır. IEC bu veri tabanını resmi kaynak olarak tanımlar; yaklaşık 1.900 sembol içerir ve abonelikle erişilir.
Veri tabanında tesisat planları için sembol grubu vardır. Anahtar, priz, armatür, sensör ve genel kontrol cihazı sembolleri buradan alınır. “KNX buton” veya “Zigbee röle” gibi protokole özgü sembol yoktur. Bu nedenle türetme kaçınılmazdır.
Türetme kuralı basittir: temel sembolü al, yanına harf kodu ekle, listede açıkla. Harf kodu olmayan sembol sahada yorumla uygulanır.
Hangi cihaz hangi sembolle gösterilir?
Aşağıdaki liste bir konut projesinde yeterlidir. Harf kodları öneridir; kendi ofis standardınızı kurabilirsiniz, yeter ki listede açıklansın.
| Cihaz | Temel sembol | Harf kodu | Not |
|---|---|---|---|
| Bus butonu, 2 tuş | Anahtar sembolü | B2 | Yükseklik notu zorunlu |
| Bus butonu, 4 tuş | Anahtar sembolü | B4 | Sıcaklık sensörlü ise B4T |
| Varlık/hareket sensörü | Sensör sembolü | PS | Tavan veya duvar belirtilir |
| Termostat / oda kontrolü | Kontrol cihazı sembolü | RT | Isıtma zonu numarası eklenir |
| Pencere kontağı | Kontak sembolü | WC | Kanat başına bir adet |
| Perde/panjur motoru | Motor sembolü | M | Aktüatör kanal numarası eklenir |
| Dimlenebilir armatür | Armatür sembolü | DL | DALI ise DA eklenir |
| Derin buat / dağıtım kutusu | Kutu sembolü | JB | Derinlik notu zorunlu |
| Otomasyon panosu | Pano sembolü | OP | Kuvvetli akım panosundan ayrı |
| Ağ geçidi / IP arayüz | Cihaz sembolü | GW | Ethernet dönüşü çizilir |
| Dokunmatik panel | Ekran sembolü | TP | Güç ve ağ hattı ayrı |
Bu tablo pafta kenarına sembol listesi olarak aynen girer. Her satırın yanına küçük sembol çizimi eklenir. Harf kodu cihazın yanına yazılır, sembolün içine değil. İçine yazılan kod 1/50 ölçekte okunmaz. Aynı kod iki farklı cihaz için kullanılmaz; B4 ve B4T ayrı satırlardır.
Bus hattı nasıl çizilir?
Bus hattı kuvvetli akımdan farklı çizgi tipiyle gösterilir. Kesik çizgi veya ayrı renk yeterlidir. Hat panodan çıkar, kutular üzerinden odalara dağılır ve cihazda biter. Halka yapılmaz; Chipkin’in KNX topoloji özeti ring topolojiyi dışlar.
KNX TP seçildiyse hat üzerine şu notlar düşülür: bir hatta en fazla 64 cihaz, segment başına en fazla 1.000 m kablo, iki cihaz arası en fazla 700 m, güç kaynağı ile cihaz arası en fazla 350 m. Kablo tipi yeşil kılıflı, iki çiftli KNX bus kablosudur; birinci çift bus, ikinci çift yedektir.
Yıldız ve hat topolojisi seçimini /blog/akilli-ev-kablolama-semasi-yildiz-mi-hat-mi/ yazısında karşılaştırdık. Kat planı bu seçimi görünür kılar, sahada tartışmayı bitirir.
Hangi notlar pafta üzerine yazılır?
Sembol tek başına yetmez. Yüklenici dört not arar:
- Montaj yüksekliği. Buton, termostat ve panel için bitmiş döşemeden ölçü. Örnek: buton 110 cm, termostat 150 cm, panel 140 cm. Bu değerler proje kararıdır; mimarla birlikte verilir.
- Kutu derinliği. Bus butonları ve termostatlar standart buattan derin kutu ister. Derinlik üretici kataloğuna göre belirlenir; satın almadan önce üreticiden yazılı teyit alın.
- Boş boru çapı. Panodan ilk kutuya giden boru çapı ve kutular arası boru çapı ayrı yazılır.
- Zon numarası. Her termostat bir ısıtma zonuna, her sensör bir aydınlatma grubuna bağlanır. Numara kat planında cihazın yanına yazılır, cihaz listesinde eşleşir.
Md. 11 kat planları için en az 1/200, 1/100 veya 1/50 ölçek ister. Akıllı ev paftası 1/50 çizilir; daha küçük ölçekte harf kodları okunmaz.
Kat planında neler yer almaz?
Üç şey dışarıda kalır. Marka ve model adı: Md. 10 kesin projenin belirli bir markaya göre yapılmasını yasaklar. ETS grup adresleri ve sahne tanımları: bunlar devreye alma dosyasına aittir. Kuvvetli akım yükleri: bunlar kuvvetli akım paftasındadır; akıllı ev paftasında yalnızca aktüatör kanal numarası ile referans verilir.
Bu ayrım iki paftanın birbirini doğrulamasını sağlar. Aktüatör çıkış 3, kuvvetli akım paftasında salon armatür grubu 3 ile eşleşir. Eşleşmeyen numara projede hata demektir.
Sık yapılan hata
Kuvvetli akım anahtar sembolünü olduğu gibi bırakıp “akıllı olacak” notu düşmek. Bu durumda yüklenici anahtar kablosu çeker, bus kablosu çekmez. Sıva kapanır, buton takılamaz. Doğrusu: anahtar sembolünü kaldırın, B2 veya B4 sembolünü koyun, bus hattını çizin, kuvvetli akım kablosunu doğrudan aktüatöre bağlayın.
İkinci hata: sembol listesini bir projeden diğerine kopyalayıp kullanılmayan sembolleri bırakmak. Liste yalnızca paftada geçen sembolleri içerir. Fazla sembol, eksik sembol kadar kafa karıştırır.
Karar kuralı: hangi cihaz kat planına girer?
- Duvara veya tavana monte her cihaz kat planına girer.
- Panoya monte cihazlar kat planına girmez, pano paftasına girer.
- Taşınabilir ve priz bağlantılı cihazlar (akıllı priz, hoparlör) kat planına girmez; yalnızca priz ve ağ noktası çizilir.
Pano paftasının içeriğini /blog/akilli-ev-panosu-nasil-boyutlandirilir/ yazısında, zayıf akım pafta takımının bütününü /blog/zayif-akim-projesinde-akilli-ev-sistemi-nasil-gosterilir/ yazısında anlattık.
Sonraki adım
Sembol tablosunu ofis standardınıza alıp bir sonraki projede kullanabilirsiniz. Notların madde metinleri ücretsiz Akıllı Ev Teknik Şartname Şablonu içinde hazır. Kat planını ve cihaz listesini birlikte hazırlamak isterseniz altyapı projesi ve şartname hizmetimize bakın.
Kaynaklar
İlgili yazılar
Akıllı ev teknik şartnamesi nasıl hazırlanır? Konut projesi için şablon
Akıllı ev teknik şartnamesi sekiz bölümde yazılır: kapsam, protokol, altyapı, oda tablosu, pano, cihaz kriterleri, devreye alma, teslim. Marka yok.
Akıllı ev entegratörü seçerken müteahhit nelere dikkat etmeli?
Akıllı ev entegratörü nasıl seçilir: sertifika, proje dosyası teslimi, bakım şartı ve referans kontrolü. Dört kriter ve 12 maddelik kontrol listesi bu yazıda.
Akıllı ev teslim ve kabul testi nasıl yapılır? Kontrol listesi
Akıllı ev kabul testi dört aşamada yapılır: görsel kontrol, fonksiyon testi, dokümantasyon teslimi ve imzalı tutanak. Müteahhit için kontrol listesi.