Akıllı ev teslim ve kabul testi nasıl yapılır? Kontrol listesi
Akıllı ev kabul testi dört aşamada yapılır: görsel kontrol, fonksiyon testi, dokümantasyon teslimi ve imzalı tutanak. Müteahhit için kontrol listesi.
Kime hitap ediyor: müteahhit
Akıllı ev kabul testi dört aşamada yapılır: görsel kontrol, fonksiyon testi, dokümantasyon teslimi ve imzalı tutanak. Testin dayanağı şartnamedir. Şartnamede yazmayan bir fonksiyonu kabulde isteyemezsiniz. Bu yüzden kabul listesi, iş başlamadan önce şartnamenin eki olarak hazırlanır.
Bu yazı kime hitap ediyor: müteahhit.
Kabul testi neden şartnameye bağlıdır?
Entegratör “sistem çalışıyor” der. Siz “ama salon perdesi senaryoya girmiyor” dersiniz. Bu tartışmayı şartname bitirir. ISO 16484-1:2024 standardı bina otomasyonu projesini dört evreye ayırır: tasarım, mühendislik, kurulum ve devreye alma, tamamlama. Tamamlama evresi teslim, kabul ve as-built dokümantasyonu kapsar. Standart kabulün tasarım belgelerine göre yapıldığını söyler. Türkçesi şu: kabul listesi şartnamenin fonksiyon listesinden türetilir.
Pratikte gördüğümüz sorun şu. Şartname “akıllı ev sistemi yapılacaktır” diye tek cümle yazılmış. Kabulde ölçülecek bir şey yok. Akıllı ev teknik şartnamesi nasıl hazırlanır yazısında fonksiyon listesinin nasıl yazılacağını anlattık. Kabul listesi o listenin “test edildi / edilmedi” sütunu eklenmiş halidir.
Aşama 1: Görsel ve fiziksel kontrol neleri kapsar?
Bu aşama cihaz enerjilenmeden önce yapılır. Göz ve metre yeterlidir.
- Bus hattı tek bir noktada bile ring (halka) oluşturmuyor. KNX TP hatta halka yasaktır.
- Bir hattaki toplam bus kablosu 1.000 m’yi geçmiyor. Güç kaynağı ile en uzak cihaz arası 350 m’nin altında.
- Bus kablosu kuvvetli akım kablosundan ayrı boruda veya ayrı bölmede çekilmiş. Projede ayrı boru yazıyorsa ayrı boru var.
- Her cihaz üzerinde fiziksel adres etiketi var. Etiket, ETS projesindeki adresle aynı.
- Pano içinde kuvvetli akım ve zayıf akım alanları ayrılmış. Etiketleme projedeki pano şemasıyla aynı.
- Her güç kaynağının yük hesabı yapılmış. Tipik bir cihaz yaklaşık 10 mA çeker, bazı cihazlar daha fazla. ETS’teki bus akımı raporu panoda hazır.
- Boş borular tıkalı değil, kılavuz teli içinde. Ek vidalanmış sensör veya tuş için kapasite var.
Bu yedi madde geçmeden fonksiyon testine geçmeyin. Halka oluşturan bir hat fonksiyon testinde tesadüfen çalışır, altı ay sonra arıza verir.
Aşama 2: Fonksiyon testi nasıl yapılır?
Fonksiyon testi odası odası yapılır. Entegratör ETS’te grup adresi monitörünü açar. Siz tuşa basarsınız. Monitörde telgraf görünür, cihaz tepki verir. Üçü aynı anda olmalı.
| Test kalemi | Kabul kriteri | Nasıl kontrol edilir |
|---|---|---|
| Bus gerilimi | Yaklaşık 29 V DC, her hatta kararlı | Güç kaynağı göstergesi veya ölçü aleti |
| Aydınlatma tuşları | Her tuş şartnamedeki yükü sürüyor | Tuşa bas, grup monitöründe telgrafı gör |
| Dim ve DALI | Yüzde 10 ve yüzde 100 arasında titreme yok | Dim kaydırıcıyı iki yönde sür |
| Perde ve panjur | Üst ve alt limit öğretilmiş, çarpma yok | Tam açık ve tam kapalı komut ver |
| Isıtma ve soğutma | Oda termostatı set değerini aktüatöre iletiyor | Set değerini 2 derece değiştir, vana tepkisini izle |
| Senaryolar | Şartnamedeki her senaryo tek tuşla çalışıyor | Senaryo listesini satır satır dene |
| Durum geri bildirimi | Tuş LED’i ve panel ikonu gerçek durumu gösteriyor | Işığı panodan kapat, panelde kapandığını gör |
| Enerji kesintisi | Kesinti sonrası cihazlar tanımlı duruma dönüyor | Ana şalteri kapat, 1 dakika bekle, aç |
| Uzaktan erişim | Mobil uygulama evin dışından bağlanıyor | Mobil veriyle test et, Wi-Fi’yi kapat |
Sık yapılan hata: fonksiyon testini entegratörün laptopundan izlemek. Laptop ekranında her şey yeşildir. Siz tuşa basın, odaya gidin, lambaya bakın. Kabul, kullanıcının gördüğü davranışa yapılır.
Aşama 3: Hangi belgeler teslim edilmeden kabul imzalanmaz?
Bu aşama en çok atlanan aşamadır. Entegratör gider, ETS proje dosyası entegratörde kalır. İki yıl sonra başka bir entegratör “dosya yok, sıfırdan programlarız” der. Bu maliyet projeyi yapan müteahhite değil, ev sahibine çıkar. Ama şikayet size gelir.
Teslim edilecek belge listesi:
- Nihai ETS proje dosyası (.knxproj). Proje şifresi yazılı olarak ayrı zarfta.
- KNX Secure kullanıldıysa tüm cihaz sertifikaları (FDSK) hem dijital hem basılı. Elsner’in planlayıcı kontrol listesi bu maddeyi ayrıca vurgular.
- As-built pano şeması. Projedeki değil, sahada yapılan haliyle.
- Fiziksel adres ve grup adresi listesi, oda ve fonksiyon açıklamalı.
- Ağ parametreleri: IP adresleri, gateway, uzaktan erişim hesabı.
- Cihaz listesi: marka, model, seri numarası, garanti başlangıç tarihi.
- Kullanıcı kılavuzu. Üretici kılavuzu değil, bu evin senaryolarını anlatan 2 sayfa.
- Servis telefonu ve bakım sözleşmesi teklifi.
Bir uluslararası entegratör rehberi (CE Pro), resmi teslimden yaklaşık üç ay sonra tek seferlik bir “ince ayar ziyareti” planlamayı önerir. Kullanıcı sistemi tanıdıkça eksikleri fark eder. Bu ziyareti sözleşmeye yazın, bedava istemeyin, fiyatlayın.
Aşama 4: Kabul tutanağında ne yazmalı?
Tutanak tek sayfadır. Şu alanlar olur:
- Proje adı, daire veya villa numarası, tarih.
- Şartname fonksiyon listesine atıf: “Ek A’daki 47 fonksiyonun 45’i test edildi ve kabul edildi.”
- Eksik liste: fonksiyon adı, sebep, tamamlanma tarihi.
- Teslim edilen belgeler listesi, madde madde işaretli.
- Eğitim verildi mi: kime, ne kadar süre.
- İmzalar: müteahhit temsilcisi, entegratör, varsa ev sahibi.
Karar kuralı: eksik listesi beşten uzunsa kabul imzalamayın. Ön kabul yapın, nihai kabulü eksikler bitince yapın. Hakediş ödemesinin son yüzde 10’unu nihai kabule bağlayın.
Toplu konutta kabul farklı mı?
Evet. 100 daireli sitede her daireyi tek tek test etmek 100 gün alır. Pratik yol örnekleme ve blok testidir. Her bloktan en az iki daire tam testten geçer. Kalan dairelerde kısa liste uygulanır: bus gerilimi, iki tuş, bir senaryo, uzaktan erişim. Ortak alanlar (otopark, merdiven, bahçe aydınlatması) ayrı tutanakla kabul edilir.
Site projesinde ETS dosyaları daire başına ayrı mı, tek proje mi? Bunu şartname belirler. Ayrı dosya satış sonrasını kolaylaştırır. Tek dosya sitenin ortak otomasyonunu kolaylaştırır. Hangisi seçildiyse teslim listesinde o kadar dosya olmalı.
Entegratör seçerken kabul kabiliyetini de sorgulayın. Akıllı ev entegratörü seçerken müteahhit nelere dikkat etmeli yazısında teklif aşamasında sorulacak soruları listeledik. “Kabul tutanağı örneğiniz var mı?” sorusu o listenin başında olmalı.
Sonraki adım
Kabul listesi şartnameden türer. Şartnameniz yoksa önce onu hazırlayın. Altyapı projesi ve şartname hizmetimizde fonksiyon listesini ve kabul ekini birlikte yazıyoruz. Başlangıç için ücretsiz Akıllı Ev Teknik Şartname Şablonu içindeki kabul ekini kullanabilirsiniz.
Kaynaklar
- xxter: How do you commission a KNX smart energy system using ETS software?
- Elsner Elektronik: KNX Secure Checklist for Planners and Integrators (PDF)
- CE Pro: Checklist for Installers, Part 2: Handover
- ISO 16484-1:2024 Building automation and control systems (BACS), Part 1
- Ivory Egg: KNX Wiring and Topology Essential Guide
İlgili yazılar
Akıllı ev teknik şartnamesi nasıl hazırlanır? Konut projesi için şablon
Akıllı ev teknik şartnamesi sekiz bölümde yazılır: kapsam, protokol, altyapı, oda tablosu, pano, cihaz kriterleri, devreye alma, teslim. Marka yok.
Akıllı ev entegratörü seçerken müteahhit nelere dikkat etmeli?
Akıllı ev entegratörü nasıl seçilir: sertifika, proje dosyası teslimi, bakım şartı ve referans kontrolü. Dört kriter ve 12 maddelik kontrol listesi bu yazıda.
Akıllı ev kat planında hangi semboller ve notlar olmalı?
Akıllı ev kat planı cihaz sembolü, bus hattı, kutu konumu, montaj yüksekliği ve sembol listesi içerir. Yönetmelik Md. 12 EN 60617 sembollerini esas alır.