Akıllı ev kablolama şeması nasıl olmalı? Yıldız mı, hat mı?

Akıllı ev kablolama şeması için kısa cevap: bus kablosu oda bazlı hat, Cat6 panoya yıldız, 230 V bölge bazlı yıldız. Üç kuralın gerekçesi ve sayıları bu yazıda.

Kime hitap ediyor: proje ofisi

Aynı daire planında yıldız ve hat topolojisini yan yana gösteren, panodan çıkan Cat6 yıldız uçlarını ve oda oda ilerleyen bus hattını ayıran şema.

Akıllı ev kablolama şeması tek bir topolojiyle çizilmez. Üç ayrı kablo ailesi üç ayrı kuralla çizilir: KNX bus kablosu oda bazlı hat (her oda panodan ayrı bir dal), Cat6 ağ kablosu panoya saf yıldız, 230 V aydınlatma ve motor hatları panodaki aktüatöre bölge bazlı yıldız. “Yıldız mı, hat mı?” sorusunun cevabı bu yüzden “hangi kablo için?” sorusuyla başlar.

Bu yazı kime hitap ediyor: proje ofisi.

Yıldız ve hat ne anlama gelir?

Yıldız topolojide her uç panodan ayrı bir kabloyla beslenir. Uç sayısı kadar kablo panoya girer. Avantajı yalıtımdır: bir uçtaki arıza diğerini etkilemez. Dezavantajı kablo metrajı ve pano giriş sayısıdır.

Hat topolojide bir kablo panodan çıkar ve cihazdan cihaza ilerler. Kablo metrajı düşer, pano girişi azalır. Dezavantajı, hattın ortasındaki bir kopukluğun sonrasını etkilemesidir. Ağaç topoloji ikisinin karışımıdır: ana hattan dallar ayrılır.

Hangi kablonun hangi topolojiye izin verdiği teknolojiye bağlıdır. Ethernet yıldız ister. KNX bus serbesttir. 230 V ise kontrol mantığına göre yıldız ister.

KNX bus kablosu: serbest topoloji, oda bazlı hat önerisi

KNX bus kablosu doğrusal, ağaç ve yıldız şeklinde çekilebilir. Üretici dokümanlarında izin verilen şekiller bu üçüdür; halka (kapalı döngü) bu listede yer almaz ve pratikte yapılmaz. Bir hattın sınırları şunlardır:

SınırDeğer
Bir hattaki cihaz sayısı64 (TP1-256 cihazlarla 256’ya kadar)
Hattın toplam kablo uzunluğu1.000 m
Güç kaynağı ile en uzak cihaz arası350 m
İki cihaz arası en uzun mesafe700 m
Bir hattaki güç kaynağı sayısıEn fazla 2, aralarında en az 200 m

Bu sınırlar bir daire için çok geniştir. 150 m² bir dairede toplam bus metrajı 150 ile 250 m arasında kalır. Bu yüzden topolojiyi sınırlar değil, işletme mantığı belirler.

Bizim önerimiz oda bazlı ağaçtır. Panodan her odaya ayrı bir dal çıkar. Dal oda içinde tuştan sensöre, sensörden termostata hat olarak ilerler. Oda bitince dal biter; bir sonraki odaya geçmez. Gerekçe üçtür:

  1. Arıza tespiti oda düzeyinde yapılır. Bir dalı panoda ayırmak bir dakika sürer.
  2. Bir odada yapılan tadilat diğer odaları kesmez.
  3. Panoda her dal için bir klemens bırakmak kolaydır; aktüatör sayısını değiştirmez.

Saf yıldız (her tuşa panodan ayrı kablo) gereksiz metraj üretir. Saf hat (tüm daire tek kablo) ise arıza tespitini zorlaştırır. Oda bazlı ağaç ikisinin ortasıdır.

Güç kaynağı yerleşimi de şemaya yazılır. Bir hatta en fazla iki güç kaynağı bulunur ve aralarında en az 200 m kablo olur. Daire ölçeğinde tek güç kaynağı panoda durur. Villa ve blok ortak alanlarında ikinci kaynağın yeri uzunluk hesabıyla belirlenir ve şemada işaretlenir.

Blok ve site ölçeğinde hat, alan ve bağlayıcı

Tek daire bir hat içinde kalır. Blok projesinde her daire kendi hattı olur ve hatlar kat hattı üzerinden alan bağlayıcıya bağlanır. Bir alan hattına en fazla 15 hat bağlanır. Bu yapı, dairelerin birbirinin trafiğini görmesini engeller. Site ölçeğinde alanlar IP omurga üzerinden birleşir.

Proje ofisi için kritik nokta şaft planıdır: her daire hattı kat panosuna, kat panosu düşey şafttan ana dağıtıma ulaşır. Bu güzergâh kaba inşaatta belirlenir. Detaylar için Kaba inşaatta akıllı ev için bırakılması gereken 12 boş boru ve şaft yazısına bakın.

Cat6: istisnasız yıldız

Ethernet kablolaması hat yapısına izin vermez. Her uç, zayıf akım panosundaki anahtara ayrı bir Cat6 kabloyla bağlanır. Kalıcı link 90 m, patch kablolarla kanal 100 m’yi geçmez. 10 Gbit düşünülüyorsa Cat6 55 m’de kalır, Cat6A 100 m’ye çıkar.

Çizimde her Cat6 ucu numaralanır ve panoda patch paneldeki karşılığı yazılır. Blok projelerinde daire panosundan kat dağıtıcısına giden omurga ayrıca çizilir. Tavan erişim noktaları için Cat6 ucu her dairede en az bir adettir. Kablo listesi için Sıva öncesi akıllı ev altyapısı için hangi kablolar çekilmeli? yazısına bakın.

230 V tarafı: bölge bazlı yıldız

Klasik tesisatta aydınlatma hattı anahtara gider, anahtardan lambaya döner. Akıllı evde kontrol panodaki aktüatördedir. Bu yüzden her aydınlatma bölgesi panodan ayrı hatla beslenir ve anahtar buatında 230 V kalmaz. Aynı kural perde motorları ve kontrollü prizler için geçerlidir.

Çizimde bu, panodan çıkan ve her bölgeye giden bir yıldızdır. Bölge sayısı aktüatör kanal sayısını belirler. Oda başına 2 ile 4 aydınlatma bölgesi, pencere başına bir motor hattı tipik başlangıçtır. Aydınlatmada DALI kullanılacaksa 230 V hat ve DALI kontrol çifti birlikte gider; DALI hattında iki cihaz arası 300 m sınırı vardır ve daire ölçeğinde sorun çıkarmaz.

Şemada hangi bilgiler mutlaka olmalı?

Kablolama şeması bir “kablo var” resmi değil, bir uygulama dokümanıdır. Şu bilgiler olmadan şema eksiktir:

  1. Her kablonun tipi ve kesiti (YCYM 2x2x0,8, Cat6 F/UTP, NYM 3x1,5 gibi)
  2. Her ucun kod numarası ve panodaki karşılığı
  3. Bus dallarının oda sınırları ve pano klemens numarası
  4. Boru çapı ve güzergâhı, yedek boru işareti
  5. Pano iç yerleşimi: kuvvetli ve zayıf akım bölmeleri ayrı
  6. Uzunluk sınırlarının kontrol edildiğine dair not (en uzun bus dalı, en uzun Cat6 ucu)

Karar kuralı: Bir kablo sürekli ve yüksek veri taşıyorsa yıldız (Cat6). Bir kablo düşük hız kontrol verisi taşıyor ve cihazları besliyorsa oda bazlı ağaç (KNX bus). Bir kablo panodan anahtarlanan 230 V yük taşıyorsa bölge bazlı yıldız. Bu üç cümle şemanın tamamını belirler.

Sonraki adım

Kablolama şeması, elektrik projesine giren kablo yolları planının temelidir. Şemayı mahal listesi ve pano yerleşimiyle birlikte hazırlamak için altyapı projesi ve şartname hizmetimize bakın. Şemanın yanına yazılacak teknik notlar için ücretsiz Akıllı Ev Teknik Şartname Şablonu hazır bir çerçeve sunar.

Kaynaklar